Akıllı cihazlar masum mu? - Evinizdeki otomasyon ne kadar gizli?
Cep telefonunuzda Google Asistan kurulu. Evinizde birkaç tane wi-fi üzerinden kontro edilen akıllı ampul var. Klimanız da keza wi-fi üzerinden kontrol edilebiliyor. Yerinizden kıpırdamadan "okey gugıl" diye ünleyip ardından da "Köşe lambasını aç" dediğinizde akıllı köşe lambanız pıt diye yanıyor değil mi? Veya sıcak bir yaz günü eve dönerken "Evimdeki klimayı 18 dereceye ayarla ve çalıştır" diye emir verip eve geldiğinizde salonunuzu serinlemiş olarak bulmak acaip mutlu ediyor değil mi?
Ya da bir Mi kameraya sahipsiniz ve evinizden dışarıda hatta başka bir şehirde hatta başka bir ülkede iken o kamerayı açıp evinizi görebiliyorsunuz değil mi?
Bu misalleri çoğaltabiliriz... Teknolojinin ve IoT (Internet of Things - aslında "şey"lerin interneti demekse de Türkçe'de nesnelerin interneti ifâdesi kullanılmaktadır) uygulamalarının geldiği noktanın "nimetleri" bunlar. Peki hiç düşündünüz mü, Google teyzemiz bu komutları nasıl yerine getiriyor? Hangi cihazı açacağını, hangi cihaza ne "komut" göndereceğini nasıl biliyor? Ya sarı derili Mi amca, kamerayı nasıl açıp bize görüntü servisi yapabiliyor? Önceleri işin hayatımıza getirdiği kolaylıkları önceleyerek işin mutfak kısmını pek umursamıyordum. Sonra yavaş yavaş içimden bir ses "yahu nasıl oluyor bu iş" diye seslenmeye başladı. Yine Google teyzemizin halasının kızı Google Gemini ile işbu hususta azıcık hasbihal ettik.
Şunu öğrendim:
"Akıllı cihaz" dediğimiz bu ampuller, kameralar, klimalar, tv'ler in akıllı olabilmeleri IoT teknolojisine bağlı. Her bir cihazın, akıllı cihaz olabilmesi için bir ÖN ŞART var: Üreticisinin veritabanına kendini kaydettirmek! Ama iş üreticinin veritabanına kaydolmakla bitmiyor. Cihazın "akıllı" özelliğini sürdürebilmesi için çok kısa aralıklarla internet üzerinden üreticisinin bilgi sistemine "ben buradayım ve canlıyım" diye bir işaret göndermesi gerekiyor. Ki buna IoT dünyasına heartbeat (kalp atımı) deniliyor. Demek ki evinizdeki kamera "iddle" durumda bile üreticisi ile sürekli bağlanı halinde! Aslında tam bir "biri bizi gözetliyor" durumu söz konusu.
İşte Google (ve elbette Alexa, Mi Home vd...) akıllı cihazınıza üreticisi üzerinden komut göndererek o cihaza kumanda ediyor. Yani aslında evinizdeki her bir akıllı cihaz, akıllı faaliyet yürütebilmek için sürekli olarak internete ve üreticisine bağlı olmak zorunda. Verilerin internet vasıtası ile uzaktaki bir yere kaydedilmesi, depolanması işlemine "buluta veri göndermek" deniliyor.
Böylece, evinizin mahremiyeti güme gidiyor!
Sadece mahremiyet mi? Akıllı TV'ler sayesinde hangi kanalı, hangi programları seyrettiğimizi de biliyorlar. Böylece "bedavadan" devasa bir izlenme oranı ve türü verisi elde ediyorlar. İnternette neyi araştırdığımızı, neyi satın almayı düşündüğümüzü biliyorlar. Ticarî önceliklerimizi, hatta siyasî düşüncemizi analiz ederek önemli veriler temin ediliyor.
Bu durumdan rahatsız değilseniz, bu yazıyı okumayı burada bırakabilirsiniz.
Ya bu durumdan rahatsızsanız? İşte bu durumda şu soruyu sormak gerekiyor "Ne yapılabilir?"
Elbette ilk sıradaki tedbir gereken bu işlemleri mümkün olduğunca internete bağlı olmadan yapabilmek olmalıdır. Bunun için iş ve işlemlerinizi bir buluta, bir üreticinin bilgi sistemlerine bağlı ve muhtaç olmadan yapabilmek. Benim şu ana kadar bulabildiğim kısmî çözüm internete bağımlı olmayan ve işlemlerini tamamen yerel ağda yapabilen ev otomasyon sistemlerine yönelmek oldu. Bu işin de piri Home Assistant dediğimiz uygulama.
Home Assistant ile neler yapılabilir?
- Evinizin her bir odasının sıcaklık, nem bilgilerini sürekli olarak gözleyebilir, gerektiğinde bir ısıtma veya soğutma sistemini ya da klimayı otomatik olarka çalıştırabilirsiniz. Ayrıca, kapalı balkonlarda çiylenme noktasını kontrol ederek, cep telefonunuza "balkonu havalandır" veya "balkonu ısıt" ikazı gelmesini sağlayabilir, böylece küflenmelerin önüne geçebiliriz.
- Mutfağınıza yerleştireceğiniz bir gaz sensörü vasıtasıyla doğalgaz veya propan (tüpgaz) seviyelerini sürekli olarak kontrol edebilir, belli bir seviyenin üzerine çıktığında alarm vermesini sağlayabilirsiniz.
- Üreticisinin internet sistemine bağlı olmadna ÇALIŞMAYAN akıllı ampul, röle gibi cihazları kolayca HACKleyerek, yerel ağda çalışabilen akıllı cihazlara dönüştürebilirsiniz.
- Akıllı ampullere ve akıllı rolelere kumanda edebilir, otomasyonlar oluşturabilirsiniz.
- Yüzlerce markanın entegrasyonu ile bir buluda bağımlı olmadan yerel ağda akıllı cihazlarınızı kontro ledebilirsiniz.
- IR veya 433 MHz rF verici ve alıcı sistemleri ile cihazlarınıza uzaktan kumanda edebilirsiniz.
-Evinizin elektrik tüketimini anlık olarak gözleyebilir ve kaydedebilirsiniz.
- Evinizdeki meteorolojik verileri İSTERSENİZ aprs.fi gibi sitelerle paylaşabilirsiniz.
- İstediğiniz çağrı işaretlerini APRS sistemi üzerinden izleyebilir, bilgisayarınızın ekranındaki haritada görüntüleyebilirsiniz.
- İstediğiniz mesafedeki şimşek ve yıldırımları gözleyebilir, böylece anten sistemlerinizi emniyete alabilirsiniz.
Daha o kadar çok işlem yapabilirsiniz ki...
Yorumlar